Blogs 2009 - Maart

1

4

7

10

13

16

19

22

25

28

2

5

8

11

14

17

20

23

26

29

3

6

9

12

15

18

21

24

27

30

Zeurpruim

Ik bezien één van Nederlands mooiste musea. Met ingehouden adem sta ik naar de tekens op de stenen te kijken, de beelden maken diepe indruk. Mensen die grote bouwwerken hebben nagelaten. Koninkrijken die duizenden jaren hebben bestaan.

Heerlijk wat een prachtige voorwerpen om te mogen aanschouwen.

Aan het eind van mijn bezoek, valt mijn oog op een fragment uit het gastenboek:

"Ik was hier met mijn Franse vrienden, er was geen verklaring in het Frans, jammer daardoor konden ze niets lezen."

Meteen ben ik weer terug in zeurend Nederland, in ontevreden en ondankbaar Nederland. Het land waarin alles tot in de topjes geregeld is en waar een grote groep altijd ontevreden is en overal iets op heeft aan te merken.

Je bent projectmanager, hebt een plan gemaakt en iemand die daar niet bij betrokken is, voelt zich gepasseerd.

Je bent adviseur, je hebt er voor gestudeerd, hebt onderzoek gedaan, je presenteert je onderbouwde advies, en iemand heeft een opinie, niet onderbouwd, maar wel geponeerd. Je advies verdwijnt in de spreekwoordelijke la.

Er zijn meningen en feiten, er zijn oplossers en zeurpruimen.

Mag ik uw bonus terug

Het is tegenwoordig in om schande te spreken over uitgekeerde bonussen. De managers die weliswaar niet schuldig maar wel verantwoordelijk voor de bedrijfsresultaten waren, worden gezien als grijpgrage zakkenvullers.

Van de zijlijn staan de zwakkeren, bij monde van goed betaalde journalisten en ver van de werkelijkheid staande politici, "schande, schande"  te schreeuwen. Makkelijk overigens als je niet zelf je bonus hoeft in te leveren.

Maar goed, daar gaat het niet over. Het gaat over de vraag of zij hun bonus in moeten leveren? Zou dit helpen?

Het antwoord moeten we in veel fundamentelere vragen zoeken. En wel in de vraag of prestatiebeloning helpt. Ik ben geneigd te zeggen WEL. Maar eerlijk gezegd moet ik het eerste beloningsstelsel nog tegenkomen dat niet ongewenste zijeffecten heeft.

De mens is een calculerend wezen en het lijkt er wel eens op dat hij zo slim mogelijk (vaak met zo min mogelijk inspanning) aan zijn geld wil komen. Als dat zo is dan werkt geen enkel prestatiebeloningstelsel.

De didactiek zegt dat belonen beter is als straffen, maar is dat zo? Het belonen werkte kennelijk niet , misschien moeten we wel gaan straffen en malussen uit gaan delen in plaats van bonussen.

Heerlijk - Nederland

Stel je voor, je bent bezig met de planning, een deel van je team is al op het project, de planning is nog niet klaar, de deadlines staan nog niet vast.

Stel je voor, iemand uit het team komt bij je en zegt dat hij het niet eens is met de strakke deadlines. Wat zou je voelen dan? Ik zou zo iets hebben van, waar gaat dit over?

Ik probeer mijn informatieachterstand, na een weekje buitenland, in te halen. Nu schijnt er vorige week een demonstratie geweest te zijn tegen de kabinetsplannen om de crisis aan te pakken. Maar, ... , er zijn nog helemaal geen plannen.

Waar gaat dit over? Hoewel ik geen plannen heb om Nederland te ontvluchten, is dit iets waar ik me als Nederlander een beetje voor schaam, dat gemopper, die negatieve teneur, gebrek aan vertrouwen, daardoor duren crises langer dan nodig en dat is jammer.

Nigeria-terug

Ik zit achter mijn bureau en denk, voordat ik aan mijn actielijst begin terug aan mijn week in Nigeria, en probeer dit een plaatsje te geven bij mijn andere ervaringen.

Ineens komen er twee gesprekken, één in Nigeria en één in Cairo, naar boven in mijn gedachten, die allemaal te maken hebben met één gemeenschappelijke taal.

Het gesprek in Cairo was met een Syrische projectmanager over de problemen in het Midden-Oosten. Zijn uitspraak kwam er op neer: "Het zijn mijn broeders, we hebben dezelfde religie, we spreken dezelfde taal. Wij zijn één."

In het andere gesprek in Nigeria vroeg ik, ik ben jaren terug vaak in Kenia geweest en daar spreken alle stammen in ieder geval Swahili, of zij dat ook hadden?

Hij antwoordde meteen: "Nee, dat is precies het probleem, we hebben circa 250 verschillende talen naast het Engels, dat we allemaal spreken, alleen dat is niet onze eigen taal."

Waarschijnlijk dacht hij er bij "dat is de taal van onze vroegere bezetters.".

Twee soortgelijke gespreken: alle Arabieren spreken dezelfde maar hun eigen taal en dat creëert een gevoel van eenheid, alle Nigerianen spreken dezelfde taal die niet van henzelf is en ervaren daardoor een afstand.

Hier kan je vast en zeker een parallel trekken met het aansturen van projectteams.

Nigeria: Lagos - Amsterdam

Het is nu zaterdagavond 19:11, ik zit in de lounge, ik kijk door het raam en zie in de vertrekhal een groep gelovigen in gebed met het hoofd naar hun heilige plaats gericht.

Om het zekere voor het onzekere te nemen ben ik vroeg vertrokken, als alles volgens plan verloopt vertrek, ik om 22:30. Nog even wachten dus. Tegenover mij zit een vrouw puzzeltjes te maken en een oudere heer zijn geld te tellen.

Iemand zei eens dat het aantal factuurabele uren de omzet bepaalt, en dat de wijze waarop een consultant zijn niet factuurabele uren besteedt zijn volgende tarief. Ik neem mijn boek over internationale boekhoudregels ter hand en denk onwillekeurig hoe blij de fiscus over mijn volgende opdracht zal zijn.

Nigeria - Het eindejaarsgesprek

Als je veel trainingen geeft heb je zo je standaard voorbeelden, zo ook bij het uitleggen van conflicten. Er zijn meerdere conflictstijlen, ik neem als voorbeeld het eindejaarsgesprek waarin een medewerker met zijn manager onderhandelt over zijn beoordeling. De boodschap komt niet over.

"Hebben jullie dan geen discussie over de beoordeling?" Vraag ik met mijn naïeve blik. "Nee, we zeggen dank u wel en gaan." Als ik ze het eindeloze geneuzel vertel in Nederland tussen manager en medewerker over de juistheid van hun beoordeling, dan moeten ze lachen. Rare jongens die Hollanders.

's Avonds gaan we met een groepje Chinees eten in Lagos. De helft van het restaurant is bezet door een ander bedrijf dat een feestje heeft, de mensen dansen, zijn blij en ik raak, waarschijnlijk voor de rest van mijn leven verliefd op dit deel van Afrika.

Nigeria - hoe gevaarlijk is het nu eigenlijk

Toen ik in de weken voorafgaand aan mijn Nigeria reis vertelde wat ik van plan was, reageerde de meesten in de trant van "ben je levensmoe?".

Ik spreek met één van de Nederlandse expats, die me in geur en kleur vertelt over schietpartijen in de omgeving waar hij woont. Een ander vertelt me over die keer dat hij werd aangehouden door een politieagent die zijn rijbewijs innam. Door te wachten en niet in te gaan op de verleiding smeergeld te betalen, kon hij na 20 minuten, samen met zijn rijbewijs weer verder rijden. Weer een ander vertelt me het verhaal van 4 Nederlandse expats die ten onrechte 4 dagen in een Nigeriaanse cel hebben vastgezeten.

Hoe gevaarlijk is het nu eigenlijk voor mij in Nigeria?

Ik luister naar de verhalen en realiseer me, dat het mij niet is overkomen. Opgewekt kijk ik weer naar morgen uit, jammer dat zo'n week zo snel voorbijgaat.

Nigeria - een dosis cafeïne

De trainingsdag is al een stuk gevorderd, de uitgefoeterde krantlezende deelnemer doet zijn uiterste best en via de wandelgangen komen de eerste positieve berichten over deze training door. Men is enthousiast en ik ben in een goede  stemming.

Op tafel staat een bord met eivormige witte en zwarte eetbare objecten. "Kan je dit eten?" , vraag ik. "Ja het is wel bitter." Ik neem een hap en bijt er de helft van af en begin driftig te kauwen. Er ontstaat onmiddellijk een grote hilariteit. Na enige kauwbewegingen begrijp ik waarom, het is wel heel bitter, alsof je hele mond vol zit met een stuk spaanplaat dat geweekt is in de tannine van een veel te jonge wijn. "Je hebt nu ongeveer acht koppen koffie op", zegt iemand al lachend. Ik moet even denken aan de lessen over risicomanagement, bezint eer gij begint.

De hitte is moordend en vermoeiend. Wanneer ik van de ene breakout room naar de andere loop, valt het als een blok lood op me neer. Maar hoeveel zwaarder moet het zijn voor de arbeiders die het brouwhuis bouwen, die bezig zijn met de bekisting voor de betonnen vloer. In zekere zin doen zij het echte werk. Iets om rekening mee te houden als ik door de hitte naar het toilet toe ga.

Nigeria - de eerste echte trainingsdag

Langzaam komen de deelnemers aan de training binnendruppelen, de meest op tijd. Ongeveer tien projectmanagers ga ik vier dagen onderhouden en de belangrijkste aspecten van projectmanagement bijbrengen. Het eerste half uur besteden we aan het voorstellen, niet te lang, want ik vind lange voorstelrondes in een training toch een vorm van wel erg eenvoudig je geld verdienen. Het thema van vanochtend gaat over het bepalen van succes en het regelen van de juiste succesfactoren in je omgeving.

Op een zeker moment - en nu kom ik tot mijn blogpunt - zie ik dat iemand de krant zit te lezen. Ik kijk dat even aan en realiseer me dat ik hier iets van moet zeggen. Ik hou niet van een rotsfeer en gebruik dus humor:

"Is this a projectmanagement newspaper, perhaps you can share it with us."

De groep doet dan de rest, voor mij is de kous dan af. Maar hier in Nigeria niet.

Eén van de projectmanagers vertelt dit aan iemand anders, die vertelt dit aan iemand van het hoger management. Aan het eind van de dag hoor ik de senior manager, in niet mis te verstane woorden met de strekking van "dit is de laatste keer" deze deelnemer onderhanden nemen. Goh, denk ik, dat zou in Nederland onmogelijk zijn, maar misschien wel nodig in sommige gevallen.

Wat mij opvalt is dat het vaak voorkomt dat mensen een cursusdag afzeggen omdat er iets belangrijkers voorbij komt. Maar als je je dan realiseert hoeveel geld je baas in jou investeert om deze cursus te doen, dan zou je je zelf nog eens achter de oren moet krabben. Het volgen van een training is iets anders als vakantie, zal ik maar zeggen.

Nationale feestdag in Nigeria

Vandaag is de eerste trainingsdag, maar nu even niet. Vlak voordat we vertrokken heeft de overheid besloten om deze dag tot een nationale feestdag te verklaren, vandaar dat we de training een dag later doen.

Het is hier warm en vochtig, een omgeving waarin het moeilijker is als in de onze om efficiënt te werken. Een interessant probleem voor de projectmanagers hier is, dat je de bouwvakkers korte opdrachten moet geven en dat je regelmatig moet checken of ze al klaar zijn. Van tijd tot tijd zie je een groepje werkers met elkaar praten en niets doen, de supervisor moet ze dan weer tot werk aansporen. Alleen op die manier bereik je voortgang.

Ik woon een voortgangsvergadering bij met een aannemer. De aannemer zegt: "Het gaat  wel goed, we zijn zeven weken ingelopen."  De projectmanager zegt: "Maar je bent wel nog steeds vier weken te laat."

Er lopen in ons vak veel verhalenvertellers rond, mannen en vrouwen die goed kunnen praten, communicatief zeer vaardig, met veel soft skills, maar bottom line niet leveren. Dan vraag ik me af, op welke skills we zitten te wachten.

En dan nu Nigeria

Het vliegtuig land rond 17.00 uur in Lagos, precies op tijd. Het is nog licht, in een gepantserde wagen rijden we naar de lodge. Dat is nodig omdat westerlingen gewilde objecten zijn voor mensen die na jaren werkeloos in de criminaliteit gevallen zijn. Daar moet je niet moeilijk over doen, dat weet je, naar hun begrippen ben ik rijk. Dat ik daar hard voor moet werken, gaat hun niet aan.

Deze week geef ik een training aan Nigeriaanse projectmanagers, een universeel vak in een andere wereld. Hoe breng je structuur aan in een ogenschijnlijke chaos, in een wereld waar de tijd van rubber lijkt te zijn?

Door het verhaal te vertellen, door de beste praktijk toe te lichten. Een projectmanager vertraagt de planning opdat hij de uitvoering kan versnellen. Hij managt niet de tijd, maar wel wat hij oplevert, zoveel als nodig, gewenst en mogelijk. Dat geldt overal, in Nederland maar ook in Nigeria.

Stem je browser af, morgen meer.